آب مرواريد مادرزادي (حين تولد)
آب مروارید مادرزادی باعث می شود عدسی چشم نوزاد در بدو تولدبه جای شفاف بودن،کدر شود؛ اما علائم این بیماری چیست، چگونه و در چه زمانی باید درمان شود؟
آب مروارید مادرزادی یا ارثی چیست؟
«آب مروارید» به تیرگی و یا از دست دادن شفافیت عدسی طبیعی چشم گفته می شود. آب مروارید مادرزادی یا ارثی به شرایطی اطلاق می شود که این عارضه در سال اول زندگی روی دهد. تشخیص به موقع کاتاراکت مادرزادی بیش از هر چیز به معاینات غربالگری متخصص اطفال متکی است چرا که اگر آب مرواریدی که بینایی نوزاد را تحت تاثیر قرار داده به موقع تشخیص داده نشود، ممکن است منجر به از دست دادن دائمی بینایی او شود.
نکته دیگر اینکه آب مروارید مادرزادی ممکن است در یک یا هر دو چشم بروز کند. آب مروارید یک طرفه (در یک چشم) می تواند با دیگر ناهنجاری های رشد چشمی همراه باشد. کاتاراکت دو طرفه هم ممکن است ارثی یا همراه با دیگر بیماری های جسمی روی دهد. بنابراین، لازم است همراه با رفع این مشکل، برای درمان و تشخیص سایر بیماری های احتمالی، آزمایش های ژنتیک، متابولیک و عفونی نیز انجام شود.
ذکر این نکته هم لازم است که اکثر موارد کاتاراکت یک طرفه و تقریباً نیمی از موارد دوطرفه آب مروارید مادرزادی بدون علت مشخص بروز می کنند.
میزان بروز آب مروارید در نوزادان
میزان بروز آب مروارید در نوزادان هنوز ناشناخته است ولی محققان احتمال می دهند سالانه حدود 20 تا 40 هزار نوزاد با کاتاراکت مادرزادی متولد شوند.
برخی بررسی ها هم نشان داده نقص های ژنتیکی تقریباً دلیل یک چهارم آب مرواریدهای مادرزادی است.
عوارض آب مروارید ارثی (مادرزادی)
عوارض آب مروارید ارثی (مادرزادی) می تواند شامل موارد زیر باشد:
- آمبلیوپی (تنبلی) ناشی از آب مروارید
- آمبلیوپی (تنبلی) منتج از عیوب انکساری
- نیستاگموس (حرکت ناخودآگاه چشم)
- استرابیسم (انحراف چشم)
- گلوکوم (آب سیاه)
- جداشدگی شبکیه
درمان آب مروارید مادرزادی
آب مروارید ارثی (مادرزادی) باعث آمبلیوپی (تنبلی) شدید می شود و بینایی کودک را به شدت کاهش می دهد. برای محدود کردن شدت آمبلیوپی توصیه می شود آب مروارید مادرزادی یک طرفه تا سن 6 هفتگی و آب مروارید مادرزادی دو طرفه تا 10 هفتگی حتما عمل شود. تأکید مجدد این نکته ضروری است که تشخیص به موقع، انجام جراحی و به دنبال آن درمان آمبلیوپی برای بهبود و حفظ بینایی کودک بسیار مهم است.
نکته مهم دیگر این که در جراحی کاتاراکت مادرزادی (بر خلاف آب مروارید بزرگسالان) پس از خارج کردن لنز طبیعی چشم، به جای آن لنز مصنوعی گذاشته نمی شود؛ به همین دلیل درمان تنبلی چشم نوزادان نیاز به ترکیبی از روش های مختلف همراه با اصلاح عیب انکساری با لنز تماسی یا عینک دارد.
علاوه بر این موارد، کودکانی که برای درمان کاتاراکت مادرزادی تحت عمل جراحی قرار می گیرند، نیاز به معاینات منظم مادام العمر دارند و برای دستیابی به دید دور و نزدیک مناسب باید از لنزهای دو کانونی استفاده کنند.
نکته: برای کودکانی که در سن یک سالگی و بیشتر تحت عمل جراحی کاتاراکت قرار می گیرند (در برخی موارد با نظر چشم پزشک) لنز داخل چشمی گذاشته می شود.
پس از جراحی آب مروارید ارثی
جراحی و برداشتن آب مروارید ارثی (مادرزادی) تنها آغاز راه است؛ پس از این مرحله (در صورت نیاز) موارد زیر انجام می شود:
- توانبخشی بینایی و اصلاح عیوب انکساری طی چندین سال (با لنزهای تماسی یا عینک)
- بستن احتمالی چشم برای پیشگیری یا درمان آمبلیوپی
- جراحی احتمالی استرابیسم
- غربالگری گلوکوم
همچنین والدین این کودکان باید از خطر کاهش بینایی بالقوه ناشی از آمبلیوپی، گلوکوم و جداشدگی شبکیه آگاهی داشته باشند و بدانند ممکن است به روش های جراحی مکرر، از جمله کاشت لنز ثانویه (در صورت شکست سایر روش های اصلاح عیوب انکساری) نیاز باشد.
اگر در بروز آب مروارید مادرزادی علت ژنتیکی هم تشخیص داده شود، لازم است مشاوره ژنتیکی انجام شود و همه فرزندان خانواده (که پس از نوزاد دارای آب مروارید مادرزادی به دنیا می آیند) نیز باید معاینه چشم پزشکی شوند.
نکته: اگر درمان های انجام گرفته موثر واقع شود باید کودک در 3 ماهگی با هر دو چشم شروع به ردیابی اشیاء کند و چشم هایش صاف و در یک راستا باشند.
