افتادگی پلك (پتوز)

افتادگی پلک یا پتوز عارضه ای است که مشخصه آن شل شدن و افتادن پلک بالا است. این عارضه که در اصطلاح پزشکی «بلفاروپتوز» نیز گفته می شود، دارای گونه های متفاوتی است. برای مثال افتادگی یک پلک «پتوز یک طرفه» و افتادگی دو پلک «پتوز دوطرفه» نامیده می شود. چنانچه پوست اضافی و پف کرده در بخش فوقانی پلک بالا وجود داشته باشد، به آن عارضه درماتوکالاسیس (dermatochalasis) می گویند.

افتادگی پلک گاهی مادرزادی است و گاهی در طول عمر ایجاد می شود و اکتسابی است. پتوز ممکن است موقتی یا دائمی باشد. درمان متداول افتادگی پلک معمولاً جراحی است. این عمل بر روی عضله بالابرنده پلک (عضله مولر یا عضله لواتور/ آپونوروز) انجام می شود.

پس نتیجه می گیریم:

1. یک یا هر دو چشم را درگیر کند.

2. وراثتی باشد.

3. در بدو تولد بروز کند.

4. در سنین بالاتر اتفاق بیفتد.

 اختلالات ناشی از پتوز مادرزادی:

1. اختلال حرکات چشمی

2. بیماری های عضلانی

3. تومورهای پلک یا سایر تومورها

4. اختلالات عصبی

5. عیوب انکساری

6. پتوز مادرزادی معمولاً با گذشت زمان بهبود نمی یابد.

 

* نشانه های پتوز:

شایع ترین علامت آشکار پتوز در کودکان، افتادگی پلک می باشد. در پتوز مادرزادی، اغلب عدم تقارن چین پلک فوقانی وجود دارد. کودکان مبتلا به پتوز ممکن است برای دیدن مجبور شوند گردن خود را به عقب خم کنند یا ابروها را به سمت بالا بکشند. این مانورهای سر و صورت نشان می دهند که کودک سعی می کند برای دیدن از هر دوچشم استفاده نماید. بعد از گذشت چند سال، این وضعیت های غیر طبیعی سر ممکن است منجر به اختلالات ظاهری سر و گردن شوند.

 

* مشکلات ناشی از پتوز در کودکان

شایع ترین اختلال جدی مرتبط با پتوز دوران کودکی، آمبلیوپی (تنبلی چشم) می باشد. به دو علت پتوز می تواند ایجاد تنبلی چشم کند:

1. انسداد مسیر بینایی در موارد پتوز شدید

2. ایجاد آستیگماتیسم و تاری دید ناشی از آن

به علاوه پتوز ممکن است در صورت وجود انحراف چشم آن را مخفی نماید و این مورد نیز می تواند منجر به تنبلی چشم شود.

در اغلب موارد، پتوز کودکان با جراحی درمان می شود. اگر تنبلی چشم هم وجود داشته باشد، ممکن است درمان با قرار دادن پوشش بر روی چشم سالم، استفاده از عینک یا قطره چشمی ضروری باشد. تشخیص انجام جراحی و انتخاب روش مناسب، بر اساس عوامل زیر صورت می گیرد:

- سن کودک

- درگیری یک یا هر دو پلک

- شدت پتوز

- قدرت عضلات بالا برنده و پایین آورنده پلک

- وضعیت حرکات چشمی

در اوایل دوران زندگی معمولاً ضرورتی به انجام جراحی برای موارد خفیف تا متوسط پتوز وجود ندارد. هم در موارد مذکور و هم موارد شدیدی که تحت عمل جراحی قرار گرفته اند، باید به طور منظم  از نظر تنبلی چشم، عیوب انکساری و حالت های وابسته توسط چشم پزشک بررسی و در صورت نیاز بیمار تحت درمان قرار گیرد.

 

* علل پتوز در بالغین:

شایع ترین علت پتوز در بالغین، کشیدگی یا جداشدگی تاندون عضله لواتور از روی پلک می باشد. وقوع این فرایند ممکن است ناشی ازعلل زیر باشد:

- افزایش سن

- به دنبال جراحی کاتاراکت (آب مروارید) یا سایر جراحی های چشمی

- ضربه به چشم

پتوز بالغین همچنین ممکن است عارضه ای از سایر بیماری ها مانند بیماری های عصبی یا عضلانی و در موارد نادر تومورهای حدقه چشم باشد که عضله بالابرنده پلک یا عصب آن را درگیر می کنند.

 

* درمان پتوز بالغین:

 

چشم پزشک می تواند بررسی جامعی از مشکل شما به عمل آورده و راجع به روش های درمانی مختلف و عوارض وخطرات احتمالی آن ها اطلاعات لازم را در اختیار شما قرار دهد.

برای تشخیص علت پتوز و انتخاب بهترین روش درمانی ممکن است نیاز به انجام آزمایش خون، عکس برداری های مخصوص و یا سایر آزمایشات باشد. در صورت یافتن علت زمینه ای باید ابتدا این مورد اصلاح گردد، اما در اغلب موارد، درمان نهایی جراحی است که نوع جراحی نیز بر اساس شدت پتوز و سایر یافته های بالینی تعیین می شود.

- پتوز چیست؟

- پتوز چه نشانه هایی دارد؟

- پتوز مادرزادی چه ویژگی هایی دارد؟

- آیا پتوز مادرزادی قابل درمان است؟

- پتوز بالغین در چه صورتی اتفاق می افتد؟

- آیا پتوز بالغین قابل درمان است؟

- علت بازبودن پلک هنگام خواب پس از عمل جراحی پتوز چیست؟

 

 

 

- پتوز چیست؟

افتادگی پلک یا پتوز عارضه ای است که مشخصه آن شل شدن و افتادن پلک بالا است.

- پتوز چه نشانه هایی دارد؟

1. یک یا هر دو چشم را درگیر کند.

2. وراثتی باشد.

3. در بدو تولد بروز کند.

4. در سنین بالاتر اتفاق بیفتد.

- پتوز مادرزادی چه ویژگی هایی دارد؟

1. اختلال حرکات چشمی

2. بیماری های عضلانی

3. تومورهای پلک یا سایر تومورها

4. اختلالات عصبی

5. عیوب انکساری

- آیا پتوز مادرزادی قابل درمان است؟

جراحی پتوز شیوه معمول درمان این عارضه است با این حال در موارد خفیف تا متوسط ضرورتی ندارد. در صورت وجود موارد شدید و انجام عمل جراحی بیمار باید به طور منظم از نظر تنبلی چشم، عیوب انکساری و حالت های وابسته توسط چشم پزشک بررسی و در صورت نیاز تحت درمان قرار گیرد. در بعضی موارد پتوز مادرزادی قابل درمان نیست.

- پتوز بالغین در چه صورتی اتفاق می افتد؟

- با افزایش سن

- به دنبال جراحی کاتاراکت (آب مروارید) یا سایر جراحی های چشمی

- ضربه به چشم

- وجود بیماری های عصبی یا عضلانی

- تومورهای حدقه چشم (نادر)

- آیا پتوز بالغین قابل درمان است؟

بله. درمان نهایی جراحی است که نوع جراحی نیز بر اساس شدت پتوز و سایر یافته های بالینی تعیین می شود.

- علت بازبودن پلک هنگام خواب پس از عمل جراحی پتوز چیست؟

این تظاهر در پلک عمل شده ممکن است ظاهر شود با این وجود مشکلی ایجاد نمی کند.

شایع ترین علت پتوز در بالغین، کشیدگی یا جداشدگی تاندون عضله لواتور از روی پلک می باشد. وقوع این فرایند ممکن است ناشی ازعلل زیر باشد:

- افزایش سن -

به دنبال جراحی کاتاراکت (آب مروارید) یا سایر جراحی های چشمی

- ضربه به چشم

پتوز بالغین همچنین ممکن است عارضه ای از سایر بیماری ها مانند بیماری های عصبی یا عضلانی و در موارد نادر تومورهای حدقه چشم باشد که عضله بالابرنده پلک یا عصب آن را درگیر می کنند.

چشم پزشک می تواند بررسی جامعی از مشکل شما به عمل آورده و راجع به روش های درمانی مختلف و عوارض وخطرات احتمالی آن ها اطلاعات لازم را در اختیار شما قرار دهد.

برای تشخیص علت پتوز و انتخاب بهترین روش درمانی ممکن است نیاز به انجام آزمایش خون، عکس برداری های مخصوص و یا سایر آزمایشات باشد. در صورت یافتن علت زمینه ای باید ابتدا این مورد اصلاح گردد، اما در اغلب موارد، درمان نهایی جراحی است که نوع جراحی نیز بر اساس شدت پتوز و سایر یافته های بالینی تعیین می شود.