بررسی شبكیه و عروق خونی

شبکیه داخلی‌ترین لایه چشم است و شامل سلول‌های گیرنده نور و نورون‌ها (اعصاب بینایی) می‌شود. شبکیه لایه‌ای بسیار نازک است که حدود 75درصد مساحت چشم را می‌پوشاند. هرگونه اختلال در عملکرد شبکیه و عروق خونی اثر نامطلوب روی بینایی دارد و در برخی موارد سبب آسیب‌های جدی و نابینایی می‌شود. چشم پزشکان با استفاده از روش‌های نوین و تکنیک‌های پیشرفته به تشخیص سریع و دقیق بیماری‌های شبکیه کمک می‌کنند.

 

* تست‌های بررسی شبکیه و عروق خونی

 

1. آنژیوگرافی:

برای انجام این تست تزریق ماده ایجادکننده کنتراست مانند فلئورسئین یا نظایر آن به یکی از رگ‌های دست بیمار انجام می‌شود. برای عکسبرداری از قسمت عقبی چشم از ابزار FUNDUS استفاده می‌شود.

این تست برای بررسی جریان خون شبکیه و کوروئید استفاده می‌شود. معمولاً برای بررسی عروق شبکیه از فلئورسئین و برای بررسی عروق کوروئیدال و قسمت‌های عمقی‌تر از ICG استفاده می‌شود. آنژیوگرافی فلئورسئین بیشتر برای بررسی رتینوپاتی دیابتی، بیماری‌های انسدادی عروق مانند انسداد شریان یا ورید شبکیه و ارزیابی دژنرسانس wet ماکولا کاربرد دارد.

 ICG نیز بررسی خون درماکولا مانند نوع «دژنرسانس وابسته به سن» استفاده می‌شود. هر دو نوع ماده، عوارض بسیار کمی دارند و می‌توان با اطمینان از آنها استفاده کرد.

* عوارض شایع و محدودیت استفاده از مواد ایجاد کننده کنتراست:

- فلئورسئین:

این ماده ممکن است در بعضی افراد تا 24 ساعت پس از تزریق باعث زردی پوست یا چشم‌ها شده و ادرار را نارنجی کند. جای نگرانی نیست و این آثار خود به خود از بین می‌رود.

- ICG

در بعضی بیماران ممکن است به‌ندرت واکنش‌های حساسیتی (آلرژیک) داشته باشند. علاوه بر این مصرف  ICG در بیمارانی که به ید حساسیت دارند ممنوع است.

 

2. آنژیوگرافی HRA:

استفاده از این تکنیک، دقت آنژیوگرافی فلئورسئین و ICG را افزایش می‌دهد و امکان تصویربرداری از آنژیوگرافی را فراهم می‌کند.

 

3. OCT:

این تکنیک جدید با عنوان Optic Coherence Tomography شناخته می‌شود. چشم پزشک با استفاده از OCT به مقاطع توموگرافیک با دقت بالا از لایه‌های شبکیه و اطلاعات ارزشمند دیگر دست پیدا می‌کند. بنابراین برای تشخیص و پیگیری بسیاری از بیماری‌های شبکیه مانند سوراخ‌های ماکولا، ادم ماکولا، دژنرسانس ماکولا، رتینوپاتی دیابتی و گلوکوم به‌کار می‌رود.

از آنجایی که در این تکنیک از یک منبع نورانی استفاده می‌شود احتیاجی به تماس با چشم وجود ندارد و در عرض چند ثانیه انجام می‌گیرد.

 

4. الکترورتینوگرام یا ERG:

بررسی پتانسیل‌های شبکیه توسط روش‌های  Flash،Pattern  و M.F از امکانات سیستم ERG موجود در بیمارستان فوق تخصصی چشم‌پزشکی نور است. این توانایی‌ها، بررسی بسیاری از بیماری‌های شبکیه را فراهم می‌سازد. این تست پاسخ کلی شبکیه را به یک محرک نوری به وسیله اختلاف پتانسیل به وجود آمده بین دو الکترود می‌سنجد. یکی از آنها به آرامی در زیر پلک پایینی بر روی قرنیه قرار می‌گیرد و با آن در تماس است و الکترود دیگر که خنثی است برروی پوست اطراف چشم قرار می‌گیرد.

برای راحتی بیمار از قطره‌های بی‌حسی استفاده شده و در بعضی مواقع مثلاً زمانی که بیمار، کودک است از بیهوشی عمومی استفاده می‌شود. این تست برای تشخیص اختلالات شبکیه مانند دیستروفی مخروط و یا رتینیت پیگمانتوزا کاربرد دارد.

 

5. الکترواکولوگرام یا EOG:

یکی از آزمون‌های مهم الکتروفیزیولوژی EOG است. ارزیابی تأثیرات دارویی و تغییرات پاتولوژیک از جمله کاربردهای این آزمون می‌باشد. این تست به طور معمول برای ارزیابی اپی‌تلیوم رنگی شبکیه و گیرنده‌های نور یا همان سلول‌های استوانه‌ای و مخروطی به کار می‌رود.

در حالت معمول اختلاف پتانسیل 6 میلی‌ولت بین قرنیه و شبکیه وجود دارد. این اختلاف پتانسیل با قراردادن الکترودهایی بر روی پوست و در دوطرف چشم قابل اندازه‌گیری است.

- روش کار:

برای انجام این تست از بیمار خواسته می‌شود چشم خود را بر روی یک هدف نورانی که به طور متناوب نور ساطع می‌کند ثابت نگاه دارد؛ تابش نور طوری خواهد بود که محور چشم از راستای افقی خود 30 درجه منحرف می‌شود. اختلاف پتانسیل به وجود آمده بین الکترودها تقویت شده و بر روی دستگاهی ثبت می‌شود.

این تست به خصوص برای بررسی بیمارانی که مشکوک به داشتن اختلال یا بیماری در اپی‌تلیوم رنگی شبکیه می‌باشند مانند رتینیت پیگمانتوزا (RP) ارزشمند است.

عضویت در خبرنامه بیمارستان نور